Kategorie: Wszystkie | Dobrzyń | Golub | Golub-Dobrzyń | Mapa | Pamiątki | Pocztówki | Starówka | Zamek
RSS
poniedziałek, 25 lutego 2008
 
 

niedziela, 24 lutego 2008
Gmina wyznaniowa Żydowska w Golubiu w latach 1920 -1939
W czasach zaborów Żydzi żyjący na terenie powiatu wąbrzeskiego zamieszkiwali głównie w trzech miastach: Wąbrzeźnie, Golubiu i Kowalewie oraz niewielki procent na wsiach. Gmina golubska była najstarszą i z tych trzech gmin - powstała prawdopodobnie po 1772 roku. Jednak dopiero w latach dwudziestych XIX w. nastąpił dynamiczniejszy jej rozwój. Siedzibę kahału umieszczono właśnie w Golubiu, bo społeczność żydowska była tu reprezentowana najliczniej.
 
    Od początku istnienia gminy golubskiej jej członkowie wybierali samorząd, który kierował jej sprawami. Pierwsi znani z nazwiska: Wolff Sultan i Józef Merdowski.
    Członkami gminy golubskiej byli przede wszystkim kupcy. Przeważali posiadacze drobnych placówek handlowych, ulokowanych w małych pomieszczeniach, często w domach prywatnych lub mieszkaniach, obsługiwanych przez właściciela oraz jego najbliższą rodzinę; właścicieli większych sklepów i magazynów było kilku. Podobnie rzecz się miała z właścicielami warsztatów rzemieślniczych, wśród których dominowali krawcy, szewcy, cholewkarze, kapelusznicy. Na dalszej pozycji wymienić można piekarzy i rzemieślników. Jedną, dwie osoby określano mianem hurtowników, choć było ich nieco więcej. Trzy, cztery osoby zaliczono do warstwy przemysłowców. W porównaniu do innych gmin pomorskich, w Golubiu mieszkała stosunkowo duża grupa przedstawicieli inteligencji żydowskiej - właściciel apteki A. Riesenfeld, kierujący jego apteką Eliasz Łochowski, również farmaceuta, obywatel polski, który w 1923 r. przyjechał z Grodna, dwóch pomocników aptekarskich, dwóch lekarzy, nauczyciele i urzędnicy. 
 
    Po zakończeniu I wojny światowej sytuacja w golubskiej gminie wyznaniowej zmieniła się z powodu wyjazdu wielu jej członków do Niemiec Jedynie kilka osób wyprowadziło się do innych miejscowości). Wyznawcy judaizmu wyjeżdżali także z Wąbrzeźna i Kowalewa. Jedni tuż po zakończeniu wojny, inni jako okupanci musieli opuścić Polskę w określonym terminie. Jedynie dla Golubia dysponujemy listą 65 osób, które do 1924 r. opuściły miasto. Było wśród nich siedem wdów z dziećmi, dwudziestu siedmiu kupców oraz po jednym handlarzu, spedytorze, zegarmistrzu, piekarzu, rzemieślniku, ogrodniku, zdunie, szklarzu, lekarzu. Miasto opuścił także sługa synagogi. Trzy osoby po zrzeczeniu się obywatelstwa polskiego wyjechały do Tylży. Jednak już od 1921 roku liczba tych, którzy wyprowadzali się była prawie równa liczbie wprowadzających się (311 i 315). Również w 1923 r. na miejsce Żydów wyjeżdżających do Niemiec wprowadzały się nowe rodziny żydowskie. Po przejęciu tutejszego powiatu - czytamy w sprawozdaniu starosty z lutego 1924 roku - było miasto Golub na dobrej drodze do pozbycia się Żydów, a około rok temu zostały ich w Golubiu tylko resztki. Riesenfeld jednak rozpoczął agitację wśród Żydów dobrzyńskich, która miała ten skutek, że w miejsce wyprowadzających się z Golubia, wprowadzają się Żydzi z Dobrzynia. Obecnie Golub ma już znaczną kolonię żydowską z Riesenfeldem na czele.
 
    Pierwszym nauczycielem religii w gminie był od 1826 r. Beniamin Wolff. Do 1844 r. dzieci żydowskie uczyły się w szkole katolickiej, ale wkrótce zabrakło dla nich miejsca. Ponieważ wałęsały się po ulicach, a liczba ich dochodziła do 187, władze gminne nakazały Żydom założenie własnej szkoły. Decyzja ta napotkała na sprzeciw rodziców, bo utrzymywanie szkoły poważnie obciążałoby domowe budżety. W 1855 r. powstała jednak dwuklasowa szkoła dla dzieci żydowskich. Pod koniec lat osiemdziesiątych uczęszczało do niej 68-79 uczniów. W 1893 r. przeszła na etat miasta, zaś w dwa lata później zamieniono ją w szkołę jednoklasową. Liczba uczniów spadła do 416. W tym samym roku wybudowano w mieście szkołę dla dzieci wszystkich wyznań, w której odtąd uczyli się także Żydzi. Lekcje religii miał z nimi najprawdopodobniej Abraham Kadis vel Kadisch, który w styczniu 1920 r. wyjechał do Niemiec.
 
c.d.n. 
14:01, walerina , Golub
Link Dodaj komentarz »
poniedziałek, 18 lutego 2008
Wirtualne drzewko

Posadziłam sobie dziś wirtualne drzewko, które znajduje się w zakładce ABC... Taki drzewko może posadzić sobie każdy i za każde takie posadzone wirtualnie drzewo sponsorzy czyli Tetra Pak posadzą za nas prawdziwe drzewko w Parkach Narodowych.

Akcja trwa od 1 stycznia 2008 do 31 grudnia 2008.

18:41, walerina
Link Komentarze (1) »
sobota, 16 lutego 2008
Cmentarze Żydowskie

W naszym mieście znajdował się jeden cmentarz żydowski w Golubiu i jeden w Dobrzyniu. Cmentarz w Dobrzyniu usytuowany był przy ul. Westerplatte gdzie dziś znajduje się osiedle domków jednorodzinnych. Cmentarz ten został założony pod koniec XVIII wieku. Przed wybuchem II wojny światowej liczył sobie 2,6 ha. Był w kształcie podłużnego nieprawidłowego czworoboku. Na cmentarzu w śród nagrobków przeważały macewy z czarnego marmuru z napisami hebrajskimi. Do dzisiaj nie zachowały się żadne nagrobki.

Golubski cmentarz żydowski był położony na ul. Kościelnej przy cmentarzu chrześcijańskim, powstał w 1770 roku. Jego powierzchnia wynosiła 0,08 ha. W 1820 roku w mieście wybudowano synagogę. Cmentarz został zdewastowany w czasie II wojny światowej , nie zachowały się żadne fragmenty nagrobków. Miejsce kirkutu zabudowano.

12:23, walerina
Link Komentarze (1) »
sobota, 02 lutego 2008
Kaplica cmentarna
 
Skan z książki, fot. M Wiwatowski
 
Neogotycka kaplica znajdująca się na cmentarzu w Dobrzyniu przy ul. Sokołowskiej wybudowana została w 1859 roku z inicjatywy urzędnika komory celnej Aleksandra Ostrowskiego. W 1864 roku kaplicę przebudowano na polecenie Jana Brudnickiego, dziedzica Sokołowa, kaplica została przejęta następnie przez rodzinę Płowskich, których herb znajduje się nad głównym wejściem do kaplice od 1870 roku.
Cmentarz, na którym znajduje się kaplica pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Najstarszy zachowany do dziś nagrobek pochodzi z 1858 roku.
 
Notka sporządzona na podstawie książki Piotra Tuliszewskiego pt.: ,, Kościół klasycystyczny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Golubiu-Dobrzyniu" wydanej w Toruniu w 2000 r.
 
 
Figurka Matki Boskiej


Stojącą w parku miejskim na Placu Tysiąclecia figurę wystawiono jako votum  w 25 rocznicę za ocalenie przed rozstrzelaniem przez Niemców tłumu mieszkańców w dniu 27 sierpnia 1914 roku.

W 1937 roku z inicjatywy ówczesnego proboszcza , ks. Kan. Ignacego Charszewskiego powstał parafialny Komitet budowy figury. W skład jago wchodzili m.in. Leon Warszewski, Michał Kabaciński, dr. Franciszek Ciszewski, Władysław Pawłowski, Stanisław Krzyżanowski, Adam Piątkowski. Figupa powstała ofiarnością parafian.Autorem i wykonawcą rzeźby był znany rzeźbiarz z Bydgoszczy Piotr Triebler.

Uroczyste poświęcenie figury odbyło się 27 marca 1939 roku przez ks. Leona Wetmańskiego w asyście ks. inf. Wacława Jezuska.


W roku 1990 na postumencie umieszczono granitową urnę z Ziemią Karyńską, czcząc w ten sposób pamięć polskich oficerów, rodaków dobrzyńskich: por. Stanisława Dejewskiego ur. 1910 r. w Dobrzyniu nad Drwęcą i ppor. Henryka Skonieckiego ur. 1911 r. w Zarębie zamordowanych przez Sowietów.

Notka sporządzona na podstawie książki Piotra Tuliszewskiego pt.: ,,Kościół klasycystyczny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Golubiu-Dobrzyniu" wydanej w Toruniu w 2000 r.

O autorze
trwa inicjalizacja, prosze czekac,
trwa inicjalizacja, prosze czekac...